Nên bảo dưỡng hay thay mới biến tần
Tại các quốc gia đang phát triển, nhu cầu sử dụng Biến Tần cao do chất lượng sản xuất không ổn định lại đi kèm với những hạn chế về kiểm tra, sửa chữa và thay thế hệ thống , gây ra nhiều sự cố trip hệ thống không mong muốn, ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Bài viết sau đây sẽ tập trung vào những dấu hiệu nhận biết, các quy trình kiểm tra và gợi ý cho quyết định “bảo trì hay thay mới” hệ thống Biến Tần hiện có của bạn. Từ đó, đọc giả có thể tự đánh giá lại hệ thống của mình và đưa ra phương án phù hợp nhất với điều kiện thực tế của doanh nghiệp.
Tình trạng Biến Tần hiện tại của bạn ra sao?
Trước khi xác định xem quyết định thay mới hay bảo trì Biến Tần là phù hợp, ta cần biết được liệu Biến Tần có đáp ứng được nhu cầu hoạt động hoặc còn khả năng sửa chữa hay không? Nếu thường xuyên tiến hành bảo trì, nhà quản lý có thể xác định được tình trạng hoạt động của Biến Tần và phối hợp với bốn tiêu chí sau để ra quyết định.
- Biến Tần có còn được hỗ trợ từ nhà sản xuất không?
Sau khi ngừng sản xuất được 10 năm, các sản phẩm hầu như sẽ không còn được hỗ trợ về bảo trì, sửa chữa từ phía nhà sản xuất nữa. Những lỗi phát sinh do phần cứng có thể phần nào được giải quyết nhờ các kỹ sư có kinh nghiệm và phải chờ đặt hàng nếu không có hàng tại Việt Nam - Linh kiện, board mạch thay thế có còn trên thị trường không?
Những linh kiện, board mạch thay thế (spare parts) là lựa chọn hàng đầu khi thực hiện công việc sửa chữa và bảo trì cho Biến Tần. Spare parts sẽ đảm bảo cho các linh kiện trên board mạch được đồng bộ trong thiết kế và tối ưu hóa hoạt động, tránh được các hư hỏng không mong muốn sau một thời gian dài so với việc thay thế rời từng linh kiện riêng lẻ.
Một khi trên thị trường không còn cung cấp spare parts nữa thì công việc sửa chữa sẽ trở nên quá khó khăn và tốn kém, đôi khi không có khả năng thực hiện. - Tuổi thọ linh kiện như thế nào?
Tuổi thọ linh kiện là một vấn đề khác cần quan tâm, một số linh kiện thường xuyên được bảo trì, thay thế như IJBT, tụ điện, quạt… sẽ luôn đảm bảo hoạt động tốt. Ngược lại, một số thành phần ít được quan tâm đến như lớp keo tản nhiệt, linh kiện công suất… sẽ bị giảm tuổi thọ theo thời gian và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hư hỏng đột ngột cho hệ thống của bạn. - Bảo trì, bảo dưỡng Biến Tần có hiệu quả ra sao so với chi phí bỏ ra?
Với những Biến Tần có tuổi thọ quá lâu, công việc bảo trì, bảo dưỡng tỏ ra không còn mang lại hiệu quả nhiều trong khi chi phí bỏ ra vẫn rất cao. Đây là thời điểm người quản lý nên đưa ra quyết định thay mới Biến Tần càng sớm càng tốt, không chỉ giảm thiểu chi phí phát sinh mà còn tăng khả năng bảo vệ cho các thiết bị quan trọng của mình.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định
1 Hiệu suất hoạt động
Trường hợp Biến Tần đang sử dụng vẫn đáp ứng được các điều kiện hoạt động, yếu tố chi phí vận hành sẽ được xem xét để bạn đưa ra quyết định “bảo trì hay thay mới” Biến Tần hiện có. Chi phí vận hành cho một hệ thống Biến Tần thông thường sẽ bao gồm: hao phí sử dụng điện năng, chi phí bảo dưỡng và thay thế board mạch, chi phí bảo trì định kỳ... Ngoài ra, chi phí làm mát do mức độ tỏa nhiệt khác nhau giữa những công nghệ Biến Tần cũng có ảnh hưởng lớn đến chi phí vận hành hệ thống.
Trong khuôn khổ bài viết này, ta sẽ chỉ xét đến yếu tố hiệu suất sử dụng điện năng – yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến chi phí hoạt động của Biến Tần.
Hiệu suất cao hay thấp thường sẽ không được quan tâm trong các hệ thống Biến Tần nhỏ, tuy nhiên, với các hệ thống lớn từ vài chục đến vài trăm kVA, hiệu suất chênh lệch chỉ một đến hai phần trăm cũng mang ý nghĩa rất lớn. Ta xét thử một ví dụ về hai loại công nghệ Biến Tần như sau:
- Phương án 1: Biến Tần cũ đang hoạt động, sử dụng công nghệ cũ, công suất 500 kW với hiệu suất hoạt động 89 %.
- Phương án 2: Biến Tần đời mới dự định thay thế, sử dụng công nghệ mới, công suất 500 kW với hiệu suất hoạt động 96 %.
Giả định rằng, hai Biến Tần này hoạt động liên tục và giá điện cho mỗi kWh điện là 0.1 $, ta có thể tính được chi phí sử dụng điện của phương án 1 nhiều hơn chi phí sử dụng điện của phương án 2 trong một năm xấp xỉ 36.000 $ và trong mười năm sẽ là 360.000 $. Đây là con số không hề nhỏ và cần phải được tính toán để ra quyết định chính xác có cần thay mới Biến Tần không.
- Mở rộng trong tương lai
Công suất các thiết bị thay đổi như thế nào trong những năm tới sẽ ảnh hưởng đến quyết định giữ nguyên, nâng cấp hoặc thay mới Biến Tần. Trường hợp công suất thiết bị gần đạt mức công suất tối đa, các nhà quản lý sẽ buộc phải nâng cấp hệ thống nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng thiết bị. Tuy nhiên, mỗi loại Biến Tần đều có giới hạn công suất nhất định và khi công suất chạm đến ngưỡng giới hạn này, đầu tư một hệ thống Biến Tần mới là yêu cầu bắt buộc.
Một lưu ý quan trọng, khi công suất thiết bị tăng lên, cơ sở hạ tầng cấp điện vẫn phải đáp ứng yêu cầu hoạt động của hệ thống. Nếu khi triển khai mà không tính toán đầy đủ, có khả năng các thành phần như thiết bị bảo vệ, thiết bị chuyển nguồn, dây dẫn… bị quá tải và phải tiến hành thay thế toàn bộ hệ thống. - Sự phát triển của công nghệ
Sẽ rất lãng phí và tốn kém khi bạn cố chạy theo những công nghệ mới dù sản phẩm đang dùng vẫn hoạt động tốt. Tuy nhiên, trong những trường hợp đặc thù, chuyển sang sử dụng công nghệ Biến Tần mới lại là yêu cầu cần thiết và mang tính kinh tế để các nhà quản lý lựa chọn.
Kết luận
Quyết định chính xác thời điểm thay mới cho hệ thống Biến Tần là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động của hệ thống điện doanh nghiệp. Quyết định thay mới quá sớm sẽ lãng phí tiền của và không mang lại lợi ích kinh tế cho nhà quản lý, nhưng ở chiều ngược lại, thay mới quá trễ có thể dẫn đến hư hỏng đột ngột
Một khuyến cáo thường thấy từ những chuyên gia, để sử dụng hiệu quả Biến Tần bạn có thể tham khảo như sau:
- Tiến hành bảo trì, bảo dưỡng Biến Tần định kỳ hàng năm
- Thay thế quạt và IJBT định kỳ theo thời gian quy định của nhà sản xuất
- Thay mới với những Biến Tần đã hết tuổi thọ (Biến Tần hoạt động trên 10 năm)
